เวียงท่ากาน อยู่ที่ไหนหล่ะ?
ตั้งอยู่ในเขตบ้านท่ากาน ตำบลบ้านกลาง อำเภอสันป่าตอง เชียงใหม่ ติดกับบ้านพระเจ้าทองทิพย์ บ้านสันกะวาน บ้านหนองข่อย บ้านต้นกอก และบ้านต้นแหนหลวง เมืองนี้มีลักษณะเป็นเมืองรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ายาวประมาณ ๗๐๐ เมตร กว้างประมาณ ๕๐๐ เมตร ปรากฏแนวคูเมือง ๑ ชั้น กว้างประมาณ ๗ – ๘ เมตร และมีกำแพงดิน หรือคันดินล้อมรอบ ๒ ชั้น ปัจจุบันเหลือสภาพแนวคูน้ำคันดินให้เห็น ๓ ด้าน เว้นด้านทิศใต้ยังมีน้ำเต็มเปี่ยมแม้แต่ในช่วงฤดูหนาว ตัวเมืองโบราณมีสภาพเป็นเนินสูง พื้นที่โดยรอบเป็นที่ราบลุ่ม ห่างจากลำน้ำปิงประมาณ ๓ กม. มีแม่น้ำขานไหลผ่านทางทิศตะวันออกของเมือง ห่างตัวเมืองสัก
๒ กม. มีลำเหมืองสายเล็ก ๆ ชักน้ำจากแม่น้ำขานมายังคูเมืองด้านทิศใต้ และด้านตะวันออกก็มีลำเหมืองชักน้ำเข้ามาใช้ภายในตัวเมือง แสดงว่าระบบชลประทานสมัยโบราณดีเยี่ยม
สภาพภายในตัวเมืองเดิมเป็นป่าทึบ ต่อมาถูกหักร้างถางพงกลายเป็นทุ่งนา เป็นหมู่บ้าน โดยเฉพาะในพื้นที่ที่เป็นตัวเมืองเดิม ชนพื้นเมืองในปัจจุบันเป็นพวก “ไทยยอง” ที่พระเจ้ากาวิละฟื้นเมืองเชียงใหม่จากเมืองร้างกลับเป็นเมืองที่มีคนอยู่ เมื่อพ.ศ.๒๓๓๘ จึงกวาดต้อนผู้คนให้อพยพมาจากที่ต่าง ๆ ทั่วล้านนา ภาษาท้องถิ่นเป็นภาษา “ยอง” ท่ากาน มาจากคำว่า “ต๊ะก๋า” เป็นภาษาพูดเพื่อไล่กา ต่อมาเมื่อ พ.ศ.๒๔๕๐ เจ้าอาวาสวัดท่ากานจึงเปลี่ยนให้เป็นภาษาเขียนว่า “ท่ากาน”
จากตำนานหลายฉบับ กล่าวไว้ว่าพระพุทธเจ้าเคยเสด็จมาเมืองนี้
เวียงท่ากานปรากฏชื่อในตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ว่า “เวียงพันนาทะการ” ต้องเป็นเมืองสำคัญเพราะพญามังรายนำต้นศรีมหาโพธิ์ จากลังกามาปลูกไว้หนึ่งต้น ตั้งแต่ประทับที่เวียงกุมกาม
เวียงท่ากานมีเจ้าเมืองปกครองขึ้นกับเชียงใหม่ เป็นแหล่งสะสมเสบียงอาหาร “พันนา” ในภาษาล้านนาคือ “ตำบล” ในแผ่นดินพระเจ้าติโลกราช ยกทัพไปตีเงี้ยว และเมื่อรบชนะแล้ว ก็กวาดต้อนพวกเงี้ยวมาอยู่ที่เวียงพันนาทะการ (ระหว่าง พ.ศ.๑๙๘๔ – ๒๐๓๐)
samart saenphibal